Jak urządzić toaletę dla osób z niepełnosprawnościami przy adaptacji lokalu na usługi
Toaletę dostępną dla osób na wózku planuje się od przestrzeni manewrowej, czyli wolnego pola co najmniej 150 x 150 cm, drzwi bez progu o szerokości w świetle zwykle 90 cm, a potem dobiera do niej miskę na wzmocnionym stelażu z uchwytami i umywalkę z wolnym miejscem na kolana. Pozostałe elementy, jak pisuary i przegrody, dochodzą wtedy, gdy lokal ma osobną toaletę męską.
Przy zmianie sposobu użytkowania lokalu, na przykład z mieszkania na gabinet, biuro albo małą gastronomię, toaleta prawie zawsze wymaga przebudowy. Najczęściej trzeba poszerzyć pomieszczenie kosztem korytarza lub schowka, przesunąć podejście kanalizacyjne i przenieść umywalkę. To prace, które łatwiej zrobić raz, dobrze, niż poprawiać po odbiorze.
Kiedy toaleta dostępna jest obowiązkowa
Wymagania wynikają z rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, oraz z przepisów o dostępności. W budynkach użyteczności publicznej przynajmniej jedno pomieszczenie higieniczne powinno być przystosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Przy adaptacji pojedynczego lokalu w istniejącym budynku zakres obowiązków zależy od rodzaju działalności, liczby pracowników i klientów, a także od wymagań sanepidu i inspekcji pracy dla danej branży.
Ostateczne rozstrzygnięcie należy do projektanta, który przygotowuje dokumentację zmiany sposobu użytkowania. Warto jednak wiedzieć, że nawet tam, gdzie przepisy nie wymagają toalety dostępnej, jest ona dużym udogodnieniem dla klientów starszych, z wózkami dziecięcymi czy po urazach. Jeśli pomieszczenie i tak jest przebudowywane, różnica w kosztach dotyczy głównie powierzchni i wyposażenia, a nie samej instalacji.
Wymiary i układ pomieszczenia
Najwięcej problemów sprawia brak miejsca. W lokalach adaptowanych z mieszkań toalety mają często szerokość ledwie kilkudziesięciu centymetrów więcej niż sama miska. Przy przebudowie należy zacząć od narysowania koła o średnicy 150 cm, które pozwala obrócić wózek, i sprawdzić, czy nie zachodzą na nie drzwi otwierane do środka. Drzwi otwierane na zewnątrz albo przesuwne często rozwiązują ten problem bez powiększania pomieszczenia.
| Element | Orientacyjny wymiar | Uwagi |
|---|---|---|
| Pole manewrowe | min. 150 x 150 cm | Nie może go zajmować skrzydło drzwi |
| Drzwi | szerokość w świetle zwykle 90 cm | Bez progu, z uchwytem ułatwiającym zamknięcie od wewnątrz |
| Wysokość siedziska miski | ok. 45-50 cm | Zbliżona do wysokości siedziska wózka |
| Wolna przestrzeń obok miski | ok. 90 cm z jednej strony | Umożliwia przesiadanie się z wózka bokiem |
| Umywalka | górna krawędź ok. 80 cm | Bez szafki i postumentu, syfon płaski lub podtynkowy |
Szczegółowe wartości warto potwierdzić w aktualnych przepisach i standardach dostępności, bo wymagania różnią się w zależności od rodzaju budynku i bywają doprecyzowywane przez inwestorów publicznych. Lustro montuje się nisko albo z możliwością pochylenia, a włącznik światła, podajnik mydła i suszarkę w zasięgu ręki osoby siedzącej.
Miska, stelaż i uchwyty
Najważniejszym elementem jest mocowanie uchwytów przy misce. Uchwyt uchylny, na którym użytkownik opiera ciężar ciała przy przesiadaniu, przenosi duże obciążenia na ścianę. W lokalach adaptowanych ściany bywają z płyt gipsowo-kartonowych albo cienkiego muru, który takich sił nie przeniesie. Rozwiązaniem jest stelaż dla niepełnosprawnych (onninen.pl/produkty/Kuchnia-i-lazienka/Wyposazenie-lazienki/Stelaze-podtynkowe/Stelaze-podtynkowe-do-uchwytow-dla-niepelnosprawnych), czyli konstrukcja podtynkowa przygotowana do przykręcenia uchwytów, często zintegrowana ze stelażem miski albo umywalki. Obciążenie trafia wtedy na ramę zakotwioną w podłodze, a nie na samą okładzinę ściany.
Stelaż montuje się przed zamknięciem zabudowy, dlatego decyzję o rodzaju i wysokości uchwytów trzeba podjąć na etapie przebudowy, a nie przy wykończeniu. Przycisk spłukiwania powinien być łatwo dostępny, najlepiej po stronie, z której użytkownik przesiada się z wózka, albo zastąpiony przyciskiem bezdotykowym. Miskę wybiera się wydłużoną, która ułatwia przesiadanie, i bez dodatkowych podestów.
Instalacyjnie toaleta dostępna nie różni się od zwykłej: odpływ 110 mm, podejście wody do spłuczki i umywalki, wentylacja. Trzeba tylko zaplanować inne położenie podejść, bo miska stoi w innej odległości od ściany bocznej, a umywalka ma płaski syfon, który nie przeszkadza kolanom.
Pisuary i przegrody w toalecie męskiej
W lokalach z większą liczbą klientów, na przykład w gastronomii czy obiektach sportowych, oprócz toalety dostępnej montuje się toaletę męską z pisuarami. Pisuary pozwalają ograniczyć liczbę kabin, a przy tym zużywają mniej wody. Podejście kanalizacyjne pisuaru ma zwykle mniejszą średnicę niż odpływ miski, ale wymaga własnego syfonu i spłukiwania, ręcznego albo automatycznego.
Przy dwóch lub więcej pisuarach obok siebie montuje się przegrody, które zapewniają minimum prywatności. Przegroda pisuarowa (onninen.pl/produkty/Kuchnia-i-lazienka/Wyposazenie-lazienki/Ceramika/Przegrody-pisuarowe) to zwykle element ceramiczny, szklany lub z płyty kompaktowej, mocowany do ściany między pisuarami. Przy jej wyborze zwróć uwagę na odporność na wilgoć i środki czystości, sposób mocowania do ściany i wysokość montażu. Przegroda powinna sięgać nieco poniżej krawędzi pisuaru i wyżej niż jego górna krawędź.
Rozstaw pisuarów planuje się tak, by przegrody nie zawężały przejścia i nie utrudniały sprzątania. Ścianę za pisuarami wykańcza się materiałem łatwym do mycia, a pod pisuarami warto przewidzieć odwodnienie podłogowe, które ułatwia utrzymanie czystości.
Części eksploatacyjne i serwis
Toaleta w lokalu usługowym pracuje intensywniej niż domowa. Spłuczki, zawory spłukujące pisuarów i baterie umywalkowe otwierają się setki razy dziennie, a uszczelki i oringi zużywają się szybciej. Dobrą praktyką jest wybór armatury, do której łatwo dostać części, oraz trzymanie w lokalu podstawowego zapasu uszczelnień.
Przy planowaniu serwisu przydaje się prosta lista:
- typy i rozmiary oringów oraz uszczelek w spłuczkach i zaworach spłukujących,
- dostęp do zaworów odcinających przy każdym przyborze, bez demontażu zabudowy,
- drzwiczki rewizyjne do stelaży i zaworów pisuarowych,
- harmonogram odkamieniania i czyszczenia sit w zaworach automatycznych.
Uszczelki i oringi dobiera się do konkretnego modelu armatury, więc warto zapisać typy zastosowanych urządzeń jeszcze przy odbiorze lokalu. Wykonawcy z Opolszczyzny szukający takich części lokalnie zaczynają zwykle od frazy uszczelniacze hurtownia opole (onninen.pl/produkty/Kuchnia-i-lazienka/Wyposazenie-lazienki/Uszczelki-oringi), ale typowe zestawy uszczelek do spłuczek i baterii są dostępne w większości hurtowni instalacyjnych. Zapas kilku sztuk najczęściej wymienianych elementów pozwala usunąć cieknącą spłuczkę w kilka minut, zamiast zamykać toaletę do przyjazdu serwisu.
Na koniec warto pamiętać o oznakowaniu. Toaleta dostępna powinna być oznaczona czytelnym piktogramem, a drzwi wyposażone w zamek z możliwością otwarcia z zewnątrz w razie potrzeby. Przy wejściu i w pomieszczeniu przydaje się też przycisk przywołania pomocy, połączony z sygnalizacją w miejscu, gdzie zawsze jest obsługa.
Przeczytaj także
Jak dobrać WC i umywalkę do małej toalety pod schodami przy przebudowie domu
Armatura łazienkowa Przebudowa
Przestrzeń pod schodami może zmieścić toaletę dla gości…
Jak zamontować umywalkę nablatową z szafką podczas remontu łazienki - wysokość, syfon i bateria
Armatura łazienkowa Remont
Umywalka nablatowa wygląda lekko i nowocześnie, ale stawia inne wymagania niż zwykła umywalka wisząca.
Jak zamienić wannę na prysznic bez brodzika podczas remontu łazienki
Armatura łazienkowa Remont
Prysznic bez brodzika, z odpływem w posadzce i płytkami na jednym poziomie…