Przejdź do treści

Dobudowa ogrzewania podłogowego do domu z grzejnikami zwykle wymaga sprzęgła hydraulicznego

Ogrzewanie i pompy ciepła

Rury z manometrami przy rozdzielaczu instalacji grzewczej, do której włącza się sprzęgło hydrauliczne 3 obiegi

3 obiegi o różnych temperaturach, czyli grzejniki, podłogówka i zasobnik ciepłej wody, to najczęstszy powód, dla którego przy przebudowie domu instalator proponuje sprzęgło hydrauliczne. Rozdziela ono przepływ przez kocioł od przepływów w poszczególnych obiegach, dzięki czemu każda pompa pracuje niezależnie, a kocioł dostaje stabilny przepływ, którego wymaga jego wymiennik.

W wielu domach przez lata działała prosta instalacja: kocioł, jedna pompa i kilkanaście grzejników. Dobudowa nowej części z ogrzewaniem podłogowym, adaptacja poddasza albo wymiana kotła na nowocześniejszy szybko pokazują ograniczenia takiego układu. Pompy zaczynają się wzajemnie zakłócać, jedne grzejniki są gorące, a inne ledwo letnie, a podłogówka dostaje zbyt gorącą wodę albo nie dostaje jej wcale.

Kiedy zwykła instalacja przestaje wystarczać

Każda pompa obiegowa wytwarza różnicę ciśnień, która zależy od przepływu i oporów w jej obiegu. Gdy w jednej instalacji pracują dwie lub trzy pompy połączone szeregowo lub równolegle bez rozdzielenia, ich charakterystyki nakładają się. Pompa podłogówki może przepychać wodę przez kocioł wtedy, gdy ten jest wyłączony, a pompa kotła może wymuszać przepływ w obiegu, który akurat powinien być zamknięty. Skutkiem są szumy, nierównomierne grzanie, zbyt wysoka temperatura w pętlach podłogowych i częste taktowanie kotła.

Sprzęgło hydrauliczne to w najprostszej postaci pionowa rura o dużej średnicy, do której z jednej strony podłącza się kocioł, a z drugiej obiegi grzewcze. Ponieważ opór przepływu przez sprzęgło jest znikomy, pompy po obu stronach praktycznie nie wpływają na siebie. Woda z kotła wpływa do górnej części sprzęgła, a obiegi pobierają z niej tyle, ile potrzebują. Nadmiar wraca do kotła bezpośrednio przez sprzęgło, a niedobór uzupełnia się wodą powrotną.

Typowe sytuacje przy przebudowie

Przy remontach i rozbudowach sprzęgło pojawia się najczęściej w kilku konkretnych przypadkach:

  • do istniejących grzejników dochodzi ogrzewanie podłogowe w dobudowanej części, łazience lub na parterze po wymianie posadzek,
  • kocioł zostaje wymieniony na model kondensacyjny lub pompę ciepła, które wymagają określonego minimalnego przepływu przez wymiennik,
  • w instalacji pojawia się drugie źródło ciepła, na przykład kominek z płaszczem wodnym, kocioł na pellet lub grzałka,
  • dom zostaje podzielony na strefy lub osobne lokale z własnymi pompami i sterowaniem.

Nie każda przebudowa tego wymaga. Jeśli kocioł gazowy zasila jeden obieg grzejnikowy, a podłogówka obejmuje tylko łazienkę zasilaną przez zestaw z zaworem termostatycznym przy rozdzielaczu, sprzęgło bywa zbędne. Decyzję powinno poprzedzić policzenie przepływów i sprawdzenie, co instrukcja kotła mówi o minimalnym przepływie i dopuszczalnych układach hydraulicznych.

Ile obiegów i jaki przepływ

Najpopularniejszy układ w domu jednorodzinnym to kocioł i trzy odbiory. Do takiej instalacji stosuje się sprzęgło hydrauliczne 3 obiegi (onninen.pl/produkty/sprzeglo-hydrauliczne-3-obiegi), czyli sprzęgło zintegrowane z rozdzielaczem, do którego podłącza się trzy grupy pompowe. Typowo jedna grupa zasila grzejniki bez mieszania, druga podłogówkę przez zawór mieszający, a trzecia wężownicę zasobnika ciepłej wody albo kolejną strefę grzejnikową. W niektórych kotłach ciepła woda jest przygotowywana przed sprzęgłem, przez zawór przełączający w samym kotle, i wtedy trzecie wyjście służy do innego obiegu.

Sprzęgło dobiera się przede wszystkim do przepływu, a nie do samej mocy. Producenci podają maksymalny przepływ lub zakres mocy przy określonej różnicy temperatur. Przy zbyt małym sprzęgle prędkość wody jest za duża, rozdzielenie obiegów słabnie, a funkcja odpowietrzania i odmulania przestaje działać. Przy przebudowie warto więc zsumować przepływy wszystkich obiegów po rozbudowie, a nie tylko tych, które istnieją dziś.

Jaką wersję sprzęgła wybrać i jak je podłączyć

Sprzęgła różnią się układem, wyposażeniem i sposobem montażu. Przy remoncie kotłowni wybór często wynika z ilości miejsca i z tego, jakie grupy pompowe zostaną zastosowane.

Wersja pionowa i pozioma

Klasyczne sprzęgło pionowe ma u góry odpowietrznik, a u dołu zawór spustowy, przez który usuwa się zebrany osad. Pionowy układ sprzyja oddzielaniu powietrza i szlamu, dlatego to rozwiązanie często wybiera się w starszych instalacjach z grzejnikami stalowymi i żeliwnymi. W ciasnych kotłowniach, na przykład w adaptowanych pomieszczeniach gospodarczych albo wnękach, wygodniejsze bywa sprzęgło hydrauliczne poziome (onninen.pl/produkt/WATTS-sprzeglo-hydrauliczne-poziome-hw-q60-80-1-1m3-h-1-do-grup-pompowych-hk20-hkm20-z-izolacja-10082260,689505), montowane bezpośrednio pod grupami pompowymi w jednym, zwartym zestawie z izolacją. Taki moduł zajmuje mniej miejsca na ścianie i ułatwia uporządkowanie kotłowni, ale trzeba sprawdzić, czy jego przepływ odpowiada wielkości instalacji.

Wersja z grzałką

Ciekawą opcją przy przebudowie jest sprzęgło hydrauliczne z grzałką elektryczną (onninen.pl/produkt/ELTERM-Sprzeglo-hydrauliczne-z-grzalka-elektryczna-3kW-SHE-EL-do-70-kW-5-4-EPP-443070,266354). Grzałka pełni rolę rezerwowego lub dodatkowego źródła ciepła, na przykład gdy główny kocioł na paliwo stałe wygaśnie, w okresach przejściowych albo przy awarii kotła. Przy pompach ciepła grzałka w sprzęgle może wspomagać ogrzewanie w największe mrozy. Taki element wymaga osobnego obwodu elektrycznego z zabezpieczeniem, sterowania i termostatu bezpieczeństwa, a jego moc dobiera się do roli, jaką ma pełnić. Grzałka o mocy kilku kilowatów nie zastąpi kotła w zimie, ale może ochronić instalację przed zamarznięciem.

Zasady podłączenia

Przy montażu sprzęgła instalatorzy kierują się kilkoma regułami:

  1. przepływ po stronie kotła ustawia się zbliżony do sumy przepływów obiegów lub nieco mniejszy, przy kotłach kondensacyjnych tak, by nie podnosić niepotrzebnie temperatury powrotu,
  2. każdy obieg za sprzęgłem ma własną pompę, zawór zwrotny i zawory odcinające,
  3. obieg podłogowy dostaje zawór mieszający i ogranicznik temperatury, który odłącza pompę przy przegrzaniu,
  4. czujnik temperatury zasilania sprzęgła podłącza się do sterownika kotła, jeśli kocioł to przewiduje,
  5. izolacja sprzęgła i rozdzielacza ogranicza straty ciepła w kotłowni.

Sprzęgło nie jest urządzeniem uniwersalnym. Źle dobrane potrafi pogorszyć pracę kotła kondensacyjnego, bo gorąca woda zasilająca miesza się z powrotem i kocioł przestaje kondensować. Dlatego przy pompie ciepła i kotle kondensacyjnym dobór zawsze warto oprzeć na wytycznych producenta urządzenia, który często podaje gotowe schematy z określonymi typami sprzęgieł lub buforów.

Najczęstsze pytania o sprzęgło przy przebudowie

Czy sprzęgło można zastąpić buforem?

Bufor też rozdziela hydraulicznie obiegi, a dodatkowo magazynuje ciepło. Przy kotle na paliwo stałe lub pompie ciepła często lepiej sprawdza się bufor, a przy kotle gazowym wystarczy sprzęgło.

Czy sprzęgło zbiera szlam ze starej instalacji?

Częściowo, bo w dolnej części wody płynie wolniej i osad opada. Nie zastąpi jednak płukania instalacji ani separatora z magnesem przed nowym kotłem.

Gdzie montuje się sprzęgło w kotłowni?

Między kotłem a grupami pompowymi, możliwie blisko kotła, z dostępem do odpowietrznika i zaworu spustowego. Trzeba też przewidzieć miejsce na izolację i późniejszy serwis pomp.

Przeczytaj także