Czy po wymianie kotła węglowego na gazowy nadal potrzebny jest zawór czterodrogowy
Zwykle nie. Zawór czterodrogowy w starej kotłowni chronił kocioł na paliwo stałe przed zbyt zimnym powrotem, a nowoczesny kocioł gazowy kondensacyjny potrzebuje właśnie możliwie chłodnego powrotu, więc mieszacz podnoszący jego temperaturę obniża sprawność urządzenia.
Nie oznacza to, że każdą armaturę ze starej kotłowni trzeba od razu wyciąć. Przy przebudowie warto rozpisać, jakie zadanie pełnił każdy zawór i czy to zadanie nadal istnieje. Czasem zawór mieszający zostaje, tylko w innej roli, a czasem lepiej zastąpić go prostszym zaworem odcinającym lub regulacyjnym.
Do czego służył zawór czterodrogowy przy kotle na węgiel
Kocioł na węgiel lub drewno źle znosi powrót wody o niskiej temperaturze. Gdy do wymiennika wraca chłodna woda z grzejników, na ściankach kotła wykrapla się para wodna z kwasami ze spalin. Efektem jest smoła, korozja niskotemperaturowa i szybsze zużycie kotła. Dlatego w takich instalacjach montowano zawór mieszający, który część gorącej wody zasilającej kieruje z powrotem do kotła. Kocioł pracuje wtedy w wyższej temperaturze, a do grzejników trafia woda już zmieszana, o temperaturze dopasowanej do pogody.
W nowszych kotłowniach spotyka się zawór czterodrogowy z siłownikiem sterowanym przez regulator pogodowy. Siłownik obraca grzybek zaworu, aż temperatura zasilania instalacji zgodzi się z zadaną krzywą grzewczą. W starszych układach ten sam zawór był przestawiany ręcznie pokrętłem, zwykle dwa razy w sezonie.
Kocioł gazowy kondensacyjny działa odwrotnie. Im niższa temperatura powrotu, tym więcej pary ze spalin skrapla się w wymienniku i tym więcej ciepła udaje się odzyskać. Kocioł ma własną automatykę z modulacją mocy i często sterowanie pogodowe, więc sam utrzymuje odpowiednią temperaturę zasilania. Zawór czterodrogowy, który miesza zasilanie z powrotem tuż przy kotle, psuje ten mechanizm, bo podnosi temperaturę wody wracającej do wymiennika.
Jak przebudować armaturę przy nowym kotle gazowym
Przy wymianie źródła ciepła instalator zwykle upraszcza układ. Typowe decyzje przy przebudowie kotłowni wyglądają tak:
- Jeden obieg grzejnikowy: zawór czterodrogowy przy kotle się demontuje, a grzejniki zasila bezpośrednio kocioł z własną pompą i sterowaniem.
- Grzejniki i ogrzewanie podłogowe: obieg podłogowy dostaje własny zawór mieszający, zwykle trójdrogowy, z pompą i ogranicznikiem temperatury, a często także sprzęgło hydrauliczne między kotłem a obiegami.
- Dwa źródła ciepła, na przykład pozostawiony kominek z płaszczem wodnym albo stary kocioł jako rezerwa: wtedy zawór mieszający przy kotle na paliwo stałe nadal ma sens, ale tylko w jego obiegu, oddzielonym od kotła gazowego.
- Podział na strefy: piętra lub części domu ogrzewane w różnych godzinach dostają zawory odcinające z siłownikami, sterowane termostatami pokojowymi.
Do strefowania nie potrzeba zaworów mieszających. Wystarczy prosty zawór, który otwiera albo zamyka przepływ do danej części instalacji. Do takich zadań stosuje się zawór dwudrogowy z siłownikiem, na przykład kulowy, który na sygnał z termostatu w kilka lub kilkanaście sekund przestawia się w pozycję otwartą lub zamkniętą. Taki zawór dobrze sprawdza się też przy dobudowanej części domu, którą ogrzewa się tylko okresowo, na przykład w pracowni czy pokoju gościnnym.
Przy zaworach odcinających trzeba pamiętać o jednym ograniczeniu. Gdy wszystkie strefy się zamkną, przez kocioł może nie płynąć woda, a pompa będzie pracować na zamkniętą instalację. Kocioł gazowy wymaga zwykle minimalnego przepływu, dlatego w takim układzie zostawia się jeden obieg zawsze otwarty, montuje zawór różnicowy na obejściu albo sprzęgło. Wymagania podaje instrukcja kotła i to ją trzeba sprawdzić przed zaprojektowaniem stref.
Drugim zastosowaniem jest równoważenie instalacji. Po likwidacji starego mieszacza grzejniki bliżej kotła często grzeją mocniej, a dalsze słabiej. Wyrównuje się to nastawami na wkładkach zaworów termostatycznych albo zaworami regulacyjnymi na gałęziach. Na pionach lub odgałęzieniach do poszczególnych kondygnacji montuje się wtedy zawór dwudrogowy z nastawą, który ogranicza przepływ do wybranej części instalacji, a w razie potrzeby pozwala ją całkowicie odciąć bez spuszczania wody z całego domu.
Przed demontażem starej armatury warto też ocenić stan samej instalacji. Woda w obiegu współpracującym przez lata z kotłem węglowym bywa pełna szlamu i rdzy, a nowe kotły gazowe mają wymienniki o wąskich kanałach. Płukanie instalacji i filtr na powrocie to dziś standard przy wymianie kotła, a wielu producentów wymaga ich w warunkach gwarancji.
Przeczytaj także
Dobudowa ogrzewania podłogowego do domu z grzejnikami zwykle wymaga sprzęgła hydraulicznego
Gdy przy rozbudowie lub remoncie do istniejących grzejników dochodzi podłogówka i zasobnik ciepłej wody…
Jak przygotować wodę ze studni i starą instalację grzewczą przy adaptacji wiejskiego domu
Ogrzewanie i pompy ciepła Adaptacja
W starym domu ze studnią problemem bywa jednocześnie żelazo i mangan w wodzie oraz szlam w grzejnikach.
Wymiana kotła atmosferycznego na kondensacyjny wymaga przeróbki komina i odprowadzenia skroplin
Kocioł kondensacyjny nie podłączy się do starego komina murowanego tak jak kocioł atmosferyczny.