Jak wymienić gniazda i łączniki na nową serię podczas remontu, gdy puszki są płytkie lub krzywe

Wymiana starych, pożółkłych gniazd i łączników na nową serię to jeden z najprzyjemniejszych etapów remontu. Efekt widać od razu, a prace wydają się proste: odkręcić stary osprzęt, przykręcić nowy. W starszych mieszkaniach i domach szybko okazuje się jednak, że nowe mechanizmy nie mieszczą się w płytkich puszkach, pazurki nie mają się czego trzymać, a ramka na trzy gniazda nie pasuje do puszek osadzonych krzywo i w przypadkowych odstępach. Kilka pomiarów przed zakupem osprzętu pozwala uniknąć kłopotów.

Co sprawdzić w starych puszkach

Przed wyborem serii warto otworzyć kilka puszek w różnych pomieszczeniach, po wyłączeniu zasilania, i sprawdzić:

• Głębokość - współczesne mechanizmy, zwłaszcza gniazda z zaciskami bezśrubowymi, gniazda USB, ściemniacze i łączniki elektroniczne, potrzebują więcej miejsca niż stary osprzęt. Najwygodniejsze są puszki o głębokości około 60 mm.
• Sposób mocowania - nowe puszki mają otwory na wkręty mocujące mechanizm. Stare często ich nie mają i osprzęt trzyma się wyłącznie na rozpieranych pazurkach, które w kruszącym się tynku słabo trzymają.
• Położenie względem lica ściany - po nałożeniu gładzi, płyt lub płytek puszka może być schowana kilka milimetrów za głęboko. Mechanizm odsunięty od ściany chwieje się, a ramka nie przylega.
• Rozstaw puszek w zestawach - ramki wielokrotne większości producentów wymagają rozstawu osi puszek 71 mm i ustawienia ich w jednej linii.
• Stan przewodów - kruche izolacje, przewody aluminiowe i brak przewodu ochronnego to sygnał, że sama wymiana osprzętu nie wystarczy.

Jeśli instalacja ma kilkadziesiąt lat, przed zakupem osprzętu warto ocenić ją całościowo. Wskazówki znajdziesz w poradniku jak sprawdzić, czy instalacja elektryczna w domu wymaga modernizacji.

Kiedy wystarczy przedłużka, a kiedy nowa puszka

Nie każda problematyczna puszka wymaga kucia. Do wyboru są trzy rozwiązania:

1. Pierścień dystansowy lub przedłużka puszki - stosuje się go, gdy puszka jest dobra, ale po wykończeniu ściany znalazła się za głęboko. Przedłużka wyrównuje krawędź puszki z licem ściany i daje oparcie dla mechanizmu.
2. Puszka głęboka w miejsce płytkiej - starą puszkę wykuwa się, poszerza otwór i osadza nową na zaprawie gipsowej lub kleju do puszek. To najlepsze rozwiązanie przy osprzęcie elektronicznym i tam, gdzie w puszce łączy się kilka przewodów.
3. Puszki do ścian szkieletowych - w ściankach z płyt gipsowo-kartonowych stosuje się puszki z wkrętami rozporowymi, zakładane w wycięty otwór. Jak je osadzić, opisaliśmy w tekście jak zamontować kontakt i gniazdko na ścianie działowej z karton-gipsu.

Jak wyrównać zestawy w ramkach wielokrotnych

Najbardziej widoczne są krzywe zestawy: dwa gniazda przy biurku, łącznik z gniazdem przy drzwiach, kilka gniazd nad blatem kuchennym. Przy ramkach wielokrotnych liczy się dokładność:

• wszystkie puszki zestawu muszą być osadzone w jednej linii, poziomo lub pionowo, z rozstawem osi wymaganym przez ramkę,
• niewielkie odchylenia kompensują otwory fasolkowe w mechanizmach i ramkach, ale przesunięcia o kilka milimetrów już nie,
• przy przesuniętych puszkach trzeba wykuć i osadzić je ponownie, najlepiej puszkami łączonymi w zestaw, które zachowują rozstaw.

Puszki do zestawów osadza się z poziomicą i przymiarem, a zaprawa musi związać, zanim zamontuje się mechanizmy.

Warto też pamiętać o wysokościach. Jeśli w mieszkaniu gniazda są na różnych poziomach, remont jest dobrą okazją, żeby je ujednolicić, na przykład 30 cm nad podłogą w pokojach i około 110 cm przy łącznikach. Nad blatem kuchennym wysokość zależy od okapu i płytek, a w łazience od stref, w których wolno montować osprzęt. Przesunięcie puszki o kilka centymetrów wymaga tyle samo pracy co jej wymiana, więc decyzje warto podjąć przed rozpoczęciem kucia.

Przy wymianie całej serii przydaje się prosty arkusz: lista pomieszczeń, liczba gniazd pojedynczych, podwójnych, łączników i ramek wielokrotnych. Ułatwia to zakup osprzętu w jednym kolorze i z jednej partii, bo odcienie bieli potrafią się różnić między dostawami.

Przy płytkach w kuchni i łazience puszki ustawia się tak, żeby wypadły w miarę możliwości na środku płytki lub w osi fugi. Otwór w płytce wycina się otwornicą diamentową, a krawędź puszki powinna znaleźć się równo z licem płytki. Jeśli płytki są już położone, a puszka siedzi za głęboko, pierścień dystansowy pozwala wyprowadzić ją do właściwej płaszczyzny bez skuwania okładziny.

Kolejność prac i bezpieczeństwo

1. Wyłącz zasilanie obwodu i sprawdź brak napięcia przed odkręceniem starego osprzętu.
2. Oznacz przewody, szczególnie przy łącznikach schodowych, podwójnych i gniazdach z przelotem do kolejnych punktów.
3. Wykonaj poprawki puszek przed malowaniem lub kładzeniem płytek, a mechanizmy montuj po malowaniu.
4. Zakładaj ramki dopiero po zakończeniu brudnych prac, żeby ich nie porysować i nie zachlapać.
5. Po montażu sprawdź działanie każdego punktu i poprawność podłączenia przewodu ochronnego w gniazdach.

W instalacji dwuprzewodowej, bez przewodu ochronnego, nowe gniazda z bolcem nie zapewnią ochrony, dopóki obwód nie zostanie zmodernizowany. Zmiany w obwodach powinna wykonać osoba z uprawnieniami, która przy okazji dobierze zabezpieczenia, tak jak opisaliśmy w tekście jak dobrać wyłącznik nadprądowy do obwodu w mieszkaniu.

Wybierając serię, zwróć uwagę na dostępność mechanizmów, których potrzebujesz: gniazd z klapką do łazienki, gniazd USB, łączników schodowych i krzyżowych. Szeroki wybór obejmują gniazda podtynkowe różnych serii. Starannie przygotowane puszki sprawiają, że nowy osprzęt trzyma się pewnie, ramki leżą równo, a efekt remontu nie psuje się przy każdym wyciąganiu wtyczki.