Jak rozmieścić zawory zwrotne i odcinające przy przebudowie instalacji wodnej w domu
Zawory zwrotne montuje się wszędzie tam, gdzie woda mogłaby popłynąć w przeciwnym kierunku: za wodomierzem, na zasilaniu podgrzewacza, za pompą i w obiegu cyrkulacji. Zawory odcinające stawia się przed każdym urządzeniem, każdą strefą i każdym odgałęzieniem, które w przyszłości trzeba będzie naprawić bez zamykania wody w całym domu.
Przebudowa domu to rzadka okazja, żeby poprawić logikę instalacji wodnej. W starszych budynkach często jest tylko jeden zawór główny, a każda wymiana baterii oznacza odcięcie wody wszystkim domownikom. Przy okazji przenoszenia łazienki, dobudowy piętra czy wymiany podgrzewacza warto rozplanować armaturę od nowa.
Gdzie woda nie może się cofnąć
Zawór zwrotny przepuszcza wodę tylko w jedną stronę. Jego zadaniem jest ochrona wody pitnej przed zanieczyszczeniem i ochrona urządzeń przed opróżnieniem lub odwróconym przepływem. Najważniejsze miejsca w instalacji domowej to:
- za wodomierzem głównym, gdzie montuje się zawór antyskażeniowy, chroniący sieć wodociągową przed wodą z instalacji budynku,
- na zasilaniu podgrzewacza pojemnościowego, w grupie z zaworem bezpieczeństwa, żeby ciepła woda nie wracała do instalacji zimnej przy spadku ciśnienia,
- za pompą lub hydroforem przy zasilaniu ze studni, żeby po wyłączeniu pompy woda nie spływała z powrotem do odwiertu,
- w obiegu cyrkulacji ciepłej wody, przy pompie cyrkulacyjnej, żeby przepływ nie odwracał się przy poborze wody,
- przy urządzeniach podłączonych do kanalizacji lub chemii, na przykład przy dozownikach, kranach ogrodowych z wężem czy napełnianiu instalacji grzewczej, gdzie norma PN-EN 1717 wymaga odpowiedniej klasy zabezpieczenia.
Studnia i wodociąg to szczególny przypadek. Nie wolno łączyć ich w jedną instalację z samym zaworem zwrotnym pomiędzy. Jeśli dom ma korzystać z obu źródeł, potrzebny jest układ z fizycznym rozdzieleniem, uzgodniony z dostawcą wody.
Jakie typy zaworów zwrotnych wybrać
Zawory zwrotne różnią się budową elementu zamykającego, a od niej zależy głośność pracy, opory przepływu i wrażliwość na zanieczyszczenia.
| Typ | Zalety | Ograniczenia |
|---|---|---|
| Grzybkowy sprężynowy | Pracuje w każdej pozycji, małe gabaryty | Większe opory, wrażliwy na piasek i kamień |
| Klapowy | Małe opory przepływu | Zwykle tylko w określonej pozycji montażu, może trzaskać |
| Membranowy | Cicha praca, łagodne zamykanie, mała wrażliwość na zanieczyszczenia | Membrana z elastomeru zużywa się z czasem |
Zawory z membraną mają elastyczny krążek, który przy przepływie w dobrym kierunku odgina się od gniazda, a przy próbie cofnięcia wody przylega do niego całą powierzchnią. Woda przepływa przez korpus w osi rury, dookoła membrany, dlatego w katalogach opisuje się je jako przelotowe promieniowe zawory membranowe. Zamykają się łagodnie, bez uderzenia, więc dobrze sprawdzają się za pompami, gdzie gwałtowne zamknięcie klapy wywołuje uderzenia hydrauliczne słyszalne w całym domu.
Przy wyborze zwróć uwagę na dopuszczenie do wody pitnej, zakres temperatur oraz ciśnienie otwarcia. Za pompą o niewielkiej wysokości podnoszenia zawór o dużym ciśnieniu otwarcia niepotrzebnie obniży wydajność. Przy podgrzewaczach z kolei wymagany jest zawór odporny na wyższą temperaturę.
Zawory odcinające w nowym układzie
Zawory odcinające to najprostsza armatura, a w praktyce decydują o tym, jak uciążliwa będzie każda przyszła naprawa. Przy przebudowie dobrym standardem jest zawór główny przed i za wodomierzem, zawory na odgałęzieniu do każdej łazienki i kuchni, zawór na zasilaniu podgrzewacza oraz zawory kątowe przy każdym przyborze. Przy rozdzielaczu funkcję odcinania pełnią zawory na jego sekcjach.
Najczęściej stosuje się zawory kulowe. Pełne otwarcie nie dławi przepływu, a ćwierć obrotu dźwigni wystarcza do zamknięcia. W instalacji wody pitnej standardem jest zawór mosiężny z niklowaną kulą i uszczelnieniem z PTFE, dostępny z dźwignią lub motylkiem, z gwintami wewnętrznymi lub zewnętrznymi.
| Miejsce | Zawór | Uwagi |
|---|---|---|
| Przyłącze | Kulowy przed i za wodomierzem, antyskażeniowy | Dostęp bez narzędzi, oznaczony kierunek przepływu |
| Odgałęzienie łazienki | Kulowy z dźwignią lub motylkiem | Za drzwiczkami rewizyjnymi, nie w zabudowie na stałe |
| Podgrzewacz | Kulowy i grupa bezpieczeństwa ze zwrotnym | Między podgrzewaczem a zaworem bezpieczeństwa nie montuje się żadnego zaworu odcinającego |
| Pompa, hydrofor | Kulowe po obu stronach, zwrotny za pompą | Pozwala wymienić pompę bez opróżniania instalacji |
Przy montażu warto pamiętać o kilku zasadach. Zawory umieszcza się w dostępnych miejscach i w taki sposób, by dźwignia miała miejsce na pełny obrót. Kierunek przepływu na zaworach zwrotnych musi zgadzać się ze strzałką na korpusie. Gwinty uszczelnia się materiałem dopuszczonym do wody pitnej, a przy połączeniu mosiądzu z rurą stalową ocynkowaną zaleca się przekładkę izolującą. Zawory, które przez lata pozostają otwarte, dobrze jest raz lub dwa razy w roku przekręcić, żeby nie zarosły kamieniem.
Pytania przy planowaniu armatury
Czy zawór zwrotny może zastąpić zawór odcinający?
Nie. Zawór zwrotny zamyka się tylko przy odwróconym przepływie, więc nie odetnie wody przy naprawie. Oba zawory pełnią inne funkcje i zwykle montuje się je obok siebie.
Jak często wymieniać zawory zwrotne?
Nie ma stałego terminu. Zawór antyskażeniowy i grupę bezpieczeństwa podgrzewacza warto kontrolować przy przeglądzie instalacji, a wymieniać, gdy przestają trzymać szczelność lub pojawia się cofanie wody.
Przeczytaj także
Jak sprawdzić i wyregulować ciśnienie w naczyniu przeponowym instalacji wodnej
Naczynie przeponowe w Twojej instalacji wodnej działa niczym cichy bohater domu…
Jak sprawdzić i wymienić zawór spustowy w bojlerze elektrycznym bez pomocy fachowca
Wymiana zaworu spustowego w bojlerze elektrycznym to jedna z tych czynności…
Jak wymienić zawór główny wody w domu jednorodzinnym - demontaż i montaż nowego
Wymiana zaworu głównego wody w domu to zadanie, które może wydawać się przytłaczające…